45 साल की उम्र में वजन कैसे बढ़ाएं और अपनी शक्ल-सूरत कैसे सुधारें? - #56624

आपली समस्या फक्त वजन कमी असण्याची नाही, तर वजन टिकून न राहणे, भूक कमी लागणे, पचन बिघडणे, गाल आत जाणे, थकवा येणे आणि वयापेक्षा मोठे दिसणे ही आहे. आयुर्वेदात अशा स्थितीला मुख्यतः वातप्राधान्य कृशता, मंदाग्नी, रस व मांसधातु क्षय असे मानले जाते. आयुर्वेदानुसार वजन का वाढत नाही? आपण योग्य आहार घेत असलात तरी: अन्नाचे पूर्ण पचन होत नसेल. पोषक घटक शरीरात शोषले जात नसतील. दीर्घकालीन पचनदोषामुळे धातूंचे पोषण कमी होत असेल. मानसिक ताण, अपुरी झोप किंवा वाढलेला वात यामुळे शरीर कृश होत असेल. यामुळे खाल्लेले अन्न शरीराला न लागता वजन पुन्हा कमी होते. दैनंदिन दिनचर्या सकाळ उठल्यावर कोमट पाणी प्या. 5-10 मिनिटे प्राणायाम (अनुलोम-विलोम, भ्रामरी). 4-5 भिजवलेले बदाम, 2 खजूर खा. नाश्त्यात उपमा, पोहे, मूग डाळ चिल्ला किंवा तूप लावलेली पोळी घ्या. दुपार ताजे, गरम अन्न खा. डाळ, भात, तूप, भाजी, पोळी यांचा समावेश असावा. जेवणानंतर थोडी बडीशेप चावावी. संध्याकाळ दूध किंवा लस्सी (पचनानुसार). खजूर, मनुका, अंजीर घेऊ शकता. रात्री हलके पण पौष्टिक जेवण. झोपण्यापूर्वी कोमट दूध + अश्वगंधा किंवा शतावरी. वजन वाढविण्यासाठी आयुर्वेदिक रसायन अश्वगंधा शरीरातील मांसधातू वाढवते. ताकद, स्टॅमिना आणि वजन वाढविण्यास मदत करते. थकवा कमी करते. शतावरी शरीराला पोषण देते. पित्त संतुलित करते. वजन टिकविण्यास मदत करते. च्यवनप्राश रसायन औषध आहे. रोगप्रतिकारक शक्ती आणि पोषण वाढवते. चेहऱ्याची कांती सुधारते. गाल आत जाण्याची कारणे गाल आत जाणे म्हणजे चेहऱ्यावरील स्नायू व चरबी कमी होणे. यासाठी: पुरेसे प्रथिने घ्या. दूध, तूप, बदाम, खजूर नियमित घ्या. झोप पूर्ण घ्या. ताण कमी करा. चेहऱ्यासाठी दररोज तिळाच्या तेलाने किंवा बदाम तेलाने हलका चेहऱ्याचा मसाज. संपूर्ण शरीराला आठवड्यातून 3 वेळा अभ्यंग (तेल मालिश). योग आणि व्यायाम खूप जास्त कार्डिओ करू नका कारण त्यामुळे वजन आणखी कमी होऊ शकते. योग्य पर्याय: सूर्यनमस्कार (5-7 फेऱ्या) भुजंगासन शलभासन वज्रासन अनुलोम-विलोम कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात? उपाशी राहणे जेवणाच्या वेळा चुकवणे जास्त चहा-कॉफी कोल्ड ड्रिंक्स जंक फूड उशिरापर्यंत जागरण मानसिक ताण

••नमस्कार अजयजी. तुमचे प्रयत्न आणि तुमची समस्या मी पूर्णपणे समजू शकतो. वयाच्या ४५ व्या वर्षी खाण्यापिण्याकडे व्यवस्थित लक्ष देऊनही वजन न वाढणे आणि चेहऱ्यावर अकाली वृद्धत्व दिसणे (गाल आत जाणे), यामागे शरीरातील ‘धातू क्षय’ आणि ‘वाढलेला वात दोष’ कारणीभूत असू शकतो. ••एक आयुर्वेदिक चिकित्सक म्हणून, तुम्हाला वजन निरोगी पद्धतीने वाढवण्यासाठी आणि चेहऱ्यावर पुन्हा तेज आणण्यासाठी मी काही अत्यंत प्रभावी आणि खात्रीशीर उपाय सांगत आहे: १. आयुर्वेदिक औषधी (Weight & Muscle Gain) शरीराचे पोषण करण्यासाठी आणि मांस धातू वाढवण्यासाठी खालील औषधे खूप फायदेशीर ठरतील: ••अश्वगंधा अवलेह किंवा शतावरी कल्प: रोज रात्री झोपताना १ ते २ चमचे अश्वगंधा अवलेह किंवा शतावरी कल्प एका ग्लास कोमट दुधासोबत घ्या. अश्वगंधा आणि शतावरी शरीरातील वात दोष कमी करून स्नायू बळकट करतात. ••वसंत कुसुमाकर रस किंवा च्यवनप्राश: जर शरीर खूपच अशक्त वाटत असेल, तर रोज सकाळी रिकाम्या पोटी १ चमचा चांगल्या दर्जाचा च्यवनप्राश खाऊन वरून कोमट दूध प्यावे. यामुळे चेहऱ्यावरची चमक वाढेल. २. आहारातील महत्त्वाचे बदल (Dietary Upgrades) फक्त जास्त खाणे महत्त्वाचे नाही, तर ‘वात’ शमवणारा आणि ‘बृहण’ (वजन वाढवणारा) आहार घेणे गरजेचे आहे: ••दुध आणि केळी (Banana Shake): रोज सकाळी किंवा संध्याकाळी दोन पिकलेली केळी आणि १ ग्लास म्हशीचे दूध (सोबत २ खजूर) एकत्र करून मॅश करून घ्या. हे वजन वाढवण्यासाठी सर्वोत्तम मानले जाते. ••तुपाचा वापर: जेवणामध्ये शुद्ध गाईच्या किंवा म्हशीच्या तुपाचा वापर वाढवा. वरण-भातावर किंवा चपातीला तूप लावून खाल्ल्याने शरीरातील कोरडेपणा कमी होतो आणि गाल भरायला मदत होते. ••सुकामेवा (Dry Fruits): ४-५ बदाम, २ अंजीर आणि ५-६ मनुके रात्री पाण्यात भिजत ठेवा. सकाळी उठल्यावर बदाम सोलून हे सर्व चावून खा आणि ते पाणी पिऊन घ्या. ३. चेहऱ्यासाठी आणि गालांसाठी उपाय (Facial Rejuvenation) गाल आत गेले आहेत त्यावर मात करण्यासाठी स्थानिक पोषण देणे गरजेचे आहे: ••मुख अभ्यंग (चेहऱ्याचा मसाज): रोज रात्री झोपताना चेहऱ्याला ‘क्षीरबला तेल’ किंवा ‘कुंकुमादी तेल’ लावून हलक्या हाताने खालून वरच्या दिशेने (गालांवर) गोल-गोल मसाज करा. यामुळे गालांचे स्नायू टवटवीत होतात आणि त्वचा सैल पडत नाही. ••आस्य आणि कवल (गंडूष): रोज सकाळी तोंडात १ चमचा कोमट तीळ तेल किंवा तूप २ ते ३ मिनिटे धरून ठेवा (न गिळता) आणि नंतर थुंकून टाका. याला आयुर्वेदात गंडूष म्हणतात. यामुळे चेहऱ्याचे स्नायू बळकट होतात आणि गाल भरण्यास मदत होते. ४. जीवनशैली आणि पचनक्रिया ••अग्नी सुधारा: जर तुमचे पोट साफ होत नसेल किंवा भूक लागत नसेल, तर जेवणाआधी अर्धा तास आल्याचा तुकडा आणि थोडे सैंधव मीठ चावून खा. यामुळे भूक सुधारेल. ••शांत झोप: रात्रीची झोप खूप महत्त्वाची आहे. रात्री १० वाजेपर्यंत झोपण्याचा प्रयत्न करा. अपुऱ्या झोपेमुळे वात वाढतो आणि वजन वेगाने घटते. ••तणावमुक्त राहा: वयाचा परिणाम चेहऱ्यावर दिसण्याचे मोठे कारण मानसिक ताण असू शकते. रोज १० मिनिटे प्राणायाम (विशेषतः अनुलोम-विलोम) करा.